Đầu tiên hãy nói về động lực để mình viết bài này.
Mình vô tình đọc được một bài đăng trên reddit khuyên rằng cách tốt nhất để không mắc lại những sai lầm trong chu kì crypto tiếp theo là ngồi xuống và viết lại những gì đã diễn ra trong suốt giai đoạn có lên có xuống của đợt tăng trưởng vừa rồi - không phải tập trung vào những sự kiện tin tức quan trọng, mà là cách mình cảm nhận về những sự kiện đó. Để rồi, khi có một đợt tăng trưởng khác quay trở lại (có quay lại hay không thì chưa biết) thì những ghi chép đã thu lượm được từ mùa trước sẽ giúp mình đưa ra được những quyết định tài chính đúng đắn hơn.
Cho nên nó đây, mặc dù để viết nên blog này thì mình phải quay lại những cột mốc khá chua cay trong cuộc đời. Điều tốt là mình có rắc chút vị hài vô nên các bạn ngồi xuống và cùng mình húp tô mì tôm này nhé 🍜.
Hãy bắt đầu từ năm 2018, lúc mình bắt đầu có công việc chính thức đầu tiên và có một lượng thu nhập đều đặn.
Lúc này mình chưa có nhiều tiền nên mình hỏi vay ba mình một khoản để mua bitcoin. Lúc mình mua là 6k, sau khi mình mua, có lúc bitcoin xuống đến mức 3k (năm 2020). Bên cạnh đó thì mỗi tháng mình đều mua vào đều đều khoảng 2-5 triệu/ tháng trong vòng 2 năm.
Chứng kiến thị trường liên tục đi xuống thực sự rất là nản, nhiều lúc mình cảm thấy giống như đang bị dắt mũi và những người xung quanh thì hoặc là thấy đáng tiếc cho mình, hoặc là cảm thấy đó là một điều đáng trêu chọc. Rất nhiều người bạn lúc gặp lại mình đều hỏi “Mày bán bitcoin chưa? / Mày còn mua không?”, và ở thời điểm đó thì mình cũng ngại chia sẻ kinh khủng. Cảm giác như đầu tư vào loại hình này là một khuyết điểm về trí tuệ.
Lý do lớn nhất giúp mình vẫn “vững tay chèo” trong giai đoạn này là sự đầu tư không những về tiền bạc mà còn về thời gian và chất xám để nghiên cứu kĩ lưỡng về bitcoin, rồi từ đó đưa ra những quyết định riêng cho bản thân mình. Mình đã đọc 2 cuốn sách về bitcoin từ tác giả Andreas Antoupolous là “The Internet of Money “ và “Mastering Bitcoin”. Trên youtube thời điểm này cũng xuất hiện một kênh khá hay đã đóng vai trò như một kênh giáo dục về tài chính cho mình trong những ngày đầu, đó là kênh Thuận Capital. Điều quan trọng nhất mình đúc kết được sau khi đọc 2 cuốn sách 1 mỏng 1 dày và xem một đống “Hello các bạn, hôm nay là ngày mấy mấy ở Hoa Kì” là: Bitcoin là một loại tài sản có rủi ro cao nhưng chắc chắn không phải là một trò lừa đảo. Nó có cộng đồng sử dụng, công nghệ được cài đặt vẫn chạy tốt sau 10 năm từ lúc ra đời (2008). Lúc đó net worth của mình cũng rất nhỏ nên mình chấp nhận rủi ro và đồng hành qua mùa đông.
À còn một lý do nữa, là trong công ty mình có 1 anh niềm tin còn to lớn hơn mình luôn. Giờ thì anh ấy đã tự do tài chính khá lẹ nhờ việc uyển chuyển trong bộ môn xào coin. Thỉnh thoảng nói chuyện với ảnh cũng làm mình có động lực “bám thuyền” hơn. Nói chung hồi đó may có ảnh chứ khung cảnh chung khá là mịt mù không biết ngày nào về bờ haha.
Bẵng đi một thời gian, COVID ập tới. Cảm giác thực sự là tận cùng của tuyệt vọng khi thấy bitcoin rơi xuống 3k vào một ngày trong tháng 4 năm 2020. Lúc đó mình kiểu muốn out ra làm ván mới lắm rùi á, nhưng mà vì thói quen và tư duy “đâm lao phải theo lao” (đây là một dạng nguỵ biện chi phí tổn thất) mình vẫn cứ mua lúc lương tháng tới - mình còn nhớ lúc đó 2tr của mình mua được 0.014 bitcoin.
Ai mà ngờ đâu, thời điểm đen tối nhất của màn đêm lại là trước bình minh.
Bitcoin từ sau đợt đó bay như tên lửa luôn, nó cứ qua từng mốc 4 5 6 7k đều đều rồi tăng tốc ngày càng nhanh. Lần lượt các sản phẩm mới của crypto được ra mắt và quảng bá như Defi và NFT thu hút rất nhiều nhà đầu tư mới và thuyết phục những nhà đầu tư cũ quay lại. Cái “dính” của giai đoạn này là hầu như ai vô cũng có lời hết, giống ở trong một lớp học có em học sinh nào giơ tay lên cũng được phát quà.
Lúc bitcoin bắt đầu cho lợi nhuận tổng hơn 200%, mình cũng vì FOMO mà bắt đầu tập tành để dòng tiền chảy qua các đồng coin khác và lợi nhuận của những phi vụ đó còn lố bịch hơn mức tăng của bitcoin. Mình x2 các khoản đầu tư cực lẹ, chỉ trong 2-3 ngày. Mọi thứ dần trở nên điên rồ. Thời điểm đó, mỗi lần lương tháng về là trong văn phòng mình mọi người cứ lách cách nhập lệnh, điện thoại sau tiếng ting ting của lương chuyển đến tài khoản ngân hàng là tiếng ting ting lấy mã OTP để khớp lệnh. Khung cảnh đó làm mình nhớ đến lúc còn đi chơi điện tử ở quán net mấy anh lớn mua card nộp Võ Lâm Truyền Kỳ, ih chang luôn.
Nhìn lại khoảng thời gian này, mình thấy chính yếu tố hình thành thói quen đầu tư trong suốt một thời gian dài trước đó đã giúp mình mua được bitcoin với mức giá tốt lúc thị trường chán nản nhất. Nhưng về bản chất, việc đầu tư của mình chưa thực sự chín với tư duy phải đâm đầu bằng mọi giá do đã mất quá nhiều. Chính lối tư duy này cộng với những phi vụ chụp giựt có lời lúc bấy giờ là những vết nứt mà càng về sau nó càng toác ra thêm, mang đến cho mình những tổn thất nặng nề lúc cuối mùa.
“Có lên ắt có xuống, bạo phát bạo tàn” - ít nhất mình vẫn còn giữ suy nghĩ này dù sự cảnh giác ở thời điểm này đã xuống khá thấp.